Ders

Travmaya metabolik yanıt

Stres hormonları, ötiroid hasta, ebb-flow, substratlar

Özet

Travmadan sonra vücut eşgüdümlü bir hormonal cevapla üç iş yapar: efektif kan hacmini korur, ekstrasellüler sıvıyı tutar ve dokulara yakıt sağlar. Katekolaminler, kortizol, GH, ADH, renin-anjiyotensin-aldosteron ve prolaktin artar; T3 ve T4, TRH ve IGF-1 azalır; insülin ve glukagon bifaziktir: önce düşer, yaklaşık 12 saatte normale döner, 24 saatten sonra 3 gün kadar normalin üzerinde kalır. Tiroid paterni ötiroid hasta sendromudur: T3 ve T4 düşük, rT3 yüksek, kompanse edici TSH artışı yok. GH yüksektir ama IGF-1 düşük olduğu için dokular GH'a dirençlidir; kritik hastada rekombinan GH mortaliteyi artırır. Kortizol proteini yıkar, TLR ve NF-κB'yi inhibe ederek enflamasyonu frenler; MİF onun antagonistidir ve mortaliteyle ilişkilidir, yüksek ghrelin ise sağkalımla. ADH'ı plazma osmolaritesi artışı, hacim kaybı, ağrı, anjiyotensin II, hiperglisemi, beta-adrenerjik etki, opioidler ve anestezikler artırır; hipervolemi, ANP ve alfa-adrenerjik etki azaltır. Büyük ameliyat sonrası amenore prolaktine bağlıdır. Katekolaminler 3–4 kat artar ve 24–48 saatte zirve yapar. Şeker iki fazda da yüksektir; önce insülin karşıtı hormonlardan, sonra insülin direncinden. Etkisi en çok azalan hormon insülindir ve hiperglisemi bağışıklığı baskılar. Ebb fazı ilk saatlerdir, oksijen tüketimi ve ısı düşer; flow fazı hipermetaboliktir. Temel yakıt trigliseriddir, ketogenez yaralanmanın şiddetiyle ters orantılıdır; RQ 0.7 yağ, 0.85 dengeli, 1'in üzeri aşırı beslenme demektir. Glukoneogenez amino asit, laktat, pirüvat ve gliserolden beslenir; yara dokusu fosfofruktokinaz sayesinde daha çok glukoz alır. İdrar nitrojeni 30–50 g/güne çıkar, ilk hafta zirve yapar ve 3–7 hafta sürer; glutamin lenfosit, fibroblast ve bağırsağın yakıtıdır.

Bu derste geçen kavramlar

• Ötiroid hasta sendromu
• Arjinin vazopressin (AVP, ADH)
• Renin-anjiyotensin-aldosteron sistemi
• Ters T3 (rT3)
• Makrofaj inhibitör faktör (MİF)
• İnsülin benzeri büyüme faktörü-1 (IGF-1)
• Ghrelin
• Atriyal natriüretik peptid (ANP)
• Ebb fazı
• Flow fazı
• Respiratuvar kuosiyent (RQ)
• Negatif nitrojen dengesi
• Travmada insülin direnci
• Glutamin

İçerik