Ders

Karaciğer enzimleri

AST, ALT, ALP, GGT, oranlar ve hasar paternleri

Özet

Karaciğer enzimleri karaciğerin işini değil hasarını gösterir. ALT yalnızca sitoplazmada ve esas olarak karaciğerde bulunur, hepatosit hasarı için daha spesifiktir; AST mitokondride de bulunur ve kas, kalp, beyin, böbrek ve eritrositten de gelir. İkisinin normal değeri 10–40 IU/L'dir; normal olmaları hastalığı dışlamaz, çünkü minimal inflamasyonda ve ileri sirozda enzimler normal kalabilir. Akut hepatitte artışın büyüklüğü prognozla korelasyon göstermez. 300'ün altındaki yükselme çoğunlukla en sık neden olan steatohepatit ve kronik hepatittir; 500–1000'i aşan değer akut viral hepatit, toksik hasar, iskemik hepatit (çok yüksek LDH, ALT/LDH AST viral hepatit ve yağlı karaciğeri, AST>ALT alkol (oran ≥2, AST 300'ün altında), toksik hepatit, Wilson hastalığı ve iskemiyi destekler; kronik hepatitte AST'nin öne geçmesi siroza gidişi gösterir. R faktörü hepatoselüler (≥5), kolestatik (≤2) ve mikst paterni ayırır. Kolestazda ALP, GGT, 5'-nükleotidaz ve lösin aminopeptidaz yükselir; ALP tarama testidir, GGT en sensitif olanıdır ve karaciğer kökenini teyit eder, 5'-nükleotidaz en spesifik olanıdır. ALP (normal 30–140 IU/L) karaciğer, kemik, plasenta, bağırsak ve böbrekten gelir; büyüme çağında, gebeliğin son döneminde ve O ile B kan gruplarında hastalık olmadan yüksektir. 3 kata kadar artış nonspesifiktir, 4 katın üstü kolestaz, Paget, amiloidoz ya da malign infiltrasyonu düşündürür; 1000'i aşan ALP GGT yüksekse karaciğer, GGT normalse Paget kökenlidir. GGT (normal 0–45 U/L) kemik hastalığında ve gebelikte yükselmez, ama alkol, fenitoin, karbamazepin, nevirapin ve efavirenz onu indükler. Asemptomatik kişide izole ALP yüksekliğinde kaynak GGT ile doğrulanır ve testler 3 ay sonra tekrarlanır.

Bu derste geçen kavramlar

• AST (SGOT)
• ALT (SGPT)
• Transaminaz
• De Ritis oranı (AST/ALT)
• ALT/AST oranı
• Alkolik hepatit
• Wilson hastalığı
• MASLD (yağlı karaciğer)
• İskemik hepatit (shock liver)
• GGT (Gama-glutamil transferaz)
• 5'-nükleotidaz
• Lösin aminopeptidaz
• ALP (Alkalen fosfataz)
• Primer biliyer kolanjit (PBK)
• Paget hastalığı (osteitis deformans)
• Kolestatik patern
• Makro-AST
• R faktörü
• LDH (laktat dehidrogenaz)

İçerik