Ders

Pankreas kanseri ve NET

Risk faktörleri, klinik, tanı, insülinoma, gastrinoma

Özet

Pankreasın en sık kistik lezyonu psödokisttir; neoplastik kistler içinde müsinöz kist hem daha sık hem daha risklidir. Kist tanısında en değerli yöntem EUS, müsinöz kist için en yardımcı test kist sıvısı CEA'sıdır. Bal peteği görünümlü seröz kistik neoplazi benigndir; hem KRAS hem GNAS pozitif olan tek kistik neoplazi İPMN'dir. Pankreas kanserinin risk faktörleri sigara, diyabet, obezite, yoğun alkol, kronik pankreatit, müsinöz kistler ve herediter sendromlardır (PRSS1, BRCA2/PALB2, CDKN2A, Lynch, ATM; riski en çok artıran Peutz-Jeghers). Başlıca genetik değişiklikler K-ras, p16, p53 ve SMAD4'tür. En sık tip duktal adenokanserdir ve tümörün %80'i pankreas başındadır. En sık semptomlar kilo kaybı ve karın ağrısıdır; baş tümörlerinde ağrısız sarılık, Courvoisier işareti, yeni başlayan diyabet, DİK ve Trousseau sendromu görülebilir. Görüntülemeye abdominal USG ile başlanır; spiral BT'nin tanısal değeri %90'dır, MR/MRCP eşdeğerdir. EUS tanıda en sensitif yöntemdir; evreleme ile portal ven ve lenf nodu tutulumunu göstermede de en yararlıdır. CEA ve CA 19-9 tanıdan çok takipte kullanılır. Rezektabl tümörde biyopsi alınmadan Whipple operasyonu yapılır; palyatif KT ve RT için EUS eşliğinde ince iğne biyopsisiyle doku tanısı gerekir. NET'ler enterokromafin (Kulchitsky) hücrelerinden gelişir ve en önemli testleri kromogranin A'dır. İnsülinoma Whipple triadı ve 72 saatlik açlık testiyle, gastrinoma dirençli peptik ülserle tanınır. Alfa hücreli glukagonoma hiperglisemi, hipoaminoasidemi, nekrolitik migratuvar eritem ve 1000 pg/ml üstü glukagonla, delta hücreli somatostatinoma diyabet, steatore ve kolelitiazis triadıyla, VIPoma ise sulu diyare, hipokalemi ve hipo/aklorhidriyle seyreder.

Bu derste geçen kavramlar

• Psödokist
• Kist sıvısı CEA
• İPMN
• Seröz kistik neoplazi
• Duktal adenokanser
• Peutz-Jeghers sendromu
• Courvoisier işareti
• Trousseau sendromu
• CA 19-9
• Endoskopik ultrasonografi
• Whipple operasyonu
• Kromogranin A
• Whipple triadı
• 72 saatlik açlık testi
• Nekrolitik migratuvar eritem
• Somatostatinoma
• WDHA sendromu

İçerik