Ders

Hipovolemi ve hipervolemi

nedenler, bulgular, sıvı resüsitasyonu, perioperatif sıvı

Özet

Hipovolemi, yani hücre dışı sıvı hacminin azalması, cerrahi hastada en sık sıvı bozukluğudur; TUS kaynakları onu en sık elektrolit bozukluğu olan hiponatremiden yaklaşık 17 kat daha sık sayar. En sık nedeni gastrointestinal sıvı kaybıdır (kusma, NG, diyare, fistül, obstrüksiyon, peritonit), hipovolemik şokun en sık nedeni ise kanamadır; üçüncü boşlukta sekestrasyon, intraabdominal inflamasyon ve yanık da hipovolemi yapar, yara yeri sıvısı ise ciddi kayıp yapmaz. Kardiyovasküler ve sinir sistemi belirtileri erken, doku belirtileri 24 saat sonra gelir: önce taşikardi (ortostatik taşikardi = ayağa kalkınca nabzın 10 atım artması), sonra hipotansiyon ve filiform nabız, soğuk-nemli deri, kollabe boyun venleri, oligüri, azotemi ve ileus; akciğer bulgusu yoktur. Sempatik sistem, ADH ve renin-anjiyotensin-aldosteron aktive olur. Hipervolemi çoğunlukla iyatrojeniktir; ardından böbrek yetmezliği, siroz ve konjestif kalp yetmezliği gelir. İlk bulgu kilo artışıdır; sonra periferik ödem, artmış debi, yüksek CVP, boyun venlerinde dolgunluk, fonksiyonel üfürüm, gallop, bağırsak ödemi ve bazal inspiratuvar rallerle pulmoner ödem görülür. Tedavi altta yatan hastalığın tedavisi, alımın azaltılması ve diüretiktir; şiddetli olguda ultrafiltrasyon yapılır. Bazal sıvı gereksinimi 35 mL/kg/gündür; 100-50-20 kuralı 70 kg için günde 2500 mL, 4-2-1 kuralı saatte yaklaşık 110 mL verir. Hafif ve orta hipovolemi serum fizyolojik ya da Ringer laktatla düzeltilir. En önemli yeterlilik ölçütü 0,5–1 mL/kg/saat idrardır; değer sırası saatlik idrar, PCWP, CVP'dir. Sistolik basınç > 90, normal nabız, CVP > 5, PAWP > 10 ve normal deri sıvı hızının azaltılması gerektiğini gösterir. Ameliyatta 500–1000 mL/saat dengeli kristalloid, sonrasında 100 mL/saat %0,45 NaCl içinde %5 dekstroz verilir; oligüri 24 saatte 400 mL'nin altıdır, baz açığının azalması perfüzyonun döndüğünü gösterir, fazla sıvı akciğere, az sıvı böbreğe zarar verir.

Bu derste geçen kavramlar

• Hipovolemi
• Paralitik ileus
• Filiform nabız
• Saatlik idrar çıkışı
• PCWP (pulmoner kapiller kama basıncı)
• İdame sıvısı 100-50-20
• Hipervolemi
• Santral venöz basınç (CVP)
• Juguler ven dolgunluğu (JVD)
• Ultrafiltrasyon
• Akciğer krepitasyonu
• Ortostatik taşikardi
• Üçüncü boşluk
• 4-2-1 kuralı
• Oligüri
• Baz açığı

İçerik